baş tacı

Karanlıkta Röportaj

By  | 

Arascan Dönmez’den bir ilk daha; karanlıkta oynayan ilk performans sanatçısı oldu

Yazı: Madam Brownie

Arascan Dönmez: Eğer varsa, rakiplerimden bir adım öndeyim.

50 hafta durmaksızın ve hiç aralıksız bir fiil devam eden “baba-erkek çocuk ensesti” konulu tek kişilik performans Ağustosta Karla Dans farklı disiplinlerden işlerin bir arada olduğu deneysel tiyatroya yakın, aristotalyen tiyatroya ise uzak, “performans” kelimesi ile altı doldurulduğunda anlamını bulacak bir “çağdaş sanat” örneğiydi. Hala öyle ama artık bir farkla. Performans yoluna “zifiri karanlık” ta devam edecek. Bu durumda Gaye Hekimoğlu tarafından çekilen videolar gösterilmeyecek, başından beri tartışma konusu olan “muz”, “süt” ve “biberon” sahneleri çıkartılacak. Peki ama geriye ne kalacak? Sadece metin ve Kutlu Suytar’ın müzikleri… Bu durumda yine de performans olacak mı? Ya da Arascan Dönmez bu iş üzerinden hala performansçı?  Hakkında bu kadar konuşulması ve röportaj yapılmasına rağmen her yeni bir gelişme sonrası şoke olan takipçiler yine birinci ağızdan duymak istiyorlar. Bu durumda Arascan Dönmez ile bir araya gelmek yeniden şart oluyor ve merak edilenler cevap buluyor.

Görme engelliler için tarz değiştirdi.

Madam Brownie: “Karanlık İşler” adlı yer neresi önce orayı tanıyalım sonra sizin bağlantı kurma nedeninizi öğrenelim?

Kör Fotoğrafçılar Projesi olarak Galata Diyalog Derneğinde faaliyet gösteren bir yer burası. Proje, bir yandan görme engellilere yönelik kitap kayıtları, edebiyat söyleşileri, radyo tiyatroları, tanıtım filmleri, müzecilik çalışmaları gibi çok yönlü faaliyetlerini sürdürürken öte yandan da toplumun görme engellilere karşı takındığı önyargıyı kırmaya çalışmakta. Benim de önemsediğim bu oldu zaten.

Madam Brownie: Sizinle mi bağlantıya geçildi yoksa Umut Çocukları için hayata geçirdiğiniz “Bir Umut Kaç Para Eder?” projesi gibi yine sizin mi fikrinizdi?

Aynı anda oldu. Karanlık İşler’in sahibi Nuri Kaya performansı aydınlıkta izlemişti ama ben de nasıl ulaşırım diye düşünüyordum sürekli. Çünkü performans demek objeler, vücut odaklı hareketler ve bazen sahnede 3.boyut demek. Nasıl adapte edilir acaba kendi kendimi yerken iki tarafı da tanıyan bir sanatsever tarafından bir araya getirildik. Meğer Nuri Bey de bana ulaşmayı düşünüyormuş ama bazı çekinceleri varmış, biraz daha beklemek istemiş. Orta yol bulununca çalışmalara başladık.

Karanlıktan korkuyordum ve bir gece mekanda karanlıkta yattım.

Madam Brownie: Tek tek gidelim. Olay yaratan bir tanıtım film oldu zaten. Ama önce o orta yolu anlatın. Nasıl projelendirdiniz?

Kendi karanlık korkumu çok iyi biliyorum. Profesyonel olmak demek önce bu korkuyu bırakmak demekti. Biliyorsunuz bu yer aynı zamanda “karanlıktayemek.com” ayağı da olan bir yer. Yani insanlar rezervasyon yaptırıyor ve makul sayıya ulaşıldığında karanlıkta yemek yeme geceleri düzenleniyor. Önce bu yemeklerden birine davet edildim ve ama ilk gittiğimde Nuri Bey’in beni sesle içeri alması karanlıkta hiç ışık görmeden içeri davet etmesi ve toplantıyı bu şekilde düzenlemesi beni mahvetti. Duygu karmaşası yaşadım. Birden ağlamaya başladım. Nedeni yok ama sadece ağlamak istiyorum. Mekana aşinalık başlayınca keyifli hale geldi ama ışık altında ben de mekanı hiç görmedim. Tüm provaları karanlıkta aldım. Bir gece mekan algısı için karanlıkta yattım. Evden yastığımı, yorganımı getirdim ve beni buraya kapatın dedim. Karanlıkta yatağımı kaybettim bir ara mekanın ortasında yastıksız falan taşta uyumuşum. Kayıtları var yakında paylaşacağız “arascan.com”da.

Madam Brownie: Yani performansın Karanlık İşler’de yapılması muhtemel oldu ve provalara başladınız?

Evet, ben hep görme yeteneğini gözleri aracılığıyla kullanan insanlara sundum Ağustosta Karla Dans’ı. Çoğu şımarık gözlerdi. Çok iş izleyen ve hiçbir şeyi beğenmeme gibi bir düsturu olan kişiler. Onlardan sıkıldım. Birincisi bu yüzden kabul ettim. İkincisi kendimi aşmak için. Ben her röportajda performans için verdiğim kilolardan ve kaslanma sürecimden bahsettim ama MadamBrowni’ye daha önce de söylediğim gibi vücudumdan daha fazlasıyım. Bakalım falling simgeleri ortadan kaldırınca, cinsellikle alakalı objeleri atınca, sadece sesle ne anlatabiliyorum, metin hala güçlü mü, görüntüm olmadan da iş çıkarabiliyor muyum, performansa yeni bir boyut getirebiliyor muyum, ne kadarım ya da değilim, buna bakmak istedim. Nuri  Bey metin ile ilgili hiç kaygısı olmayan biriydi başından beri. Kaygıları benimle ilgiliydi. Karanlık devreye girince o kaygılar da ortadan kalkmış oldu ve geriye sadece metin ve ses gücüm kaldı.

Madam Brownie: Neydi o kaygılar?

Fiziğim ve bazı insanların sadece buna odaklı hale gelmeleri. Kısaca.

İnternete giren tanıtım filmi ile de yeniden olay oldu.

Madam Brownie: Sanki Ağustosta Karla Dans 50 haftadır oynamıyormuş da geçenler de galası yapılmış gibi bir şey oldu. Karanlık İşler tarafından internete koyulan tanıtım filminiz adeta reklamın böylesi dedirtti. Hiç sansür yok. Aydınlıkta oynadığınız versiyondaki videoların içinden alınan uyuşturucu sahneleri, sizin finaldeki soyunma sahnenizden bir bölüm ve sahneden kesitler.Sansürsüz ve çok iddialı?

Nuri Kaya böyle tasarladı ama onay benden çıktı. Biz hala görsel basını kullanmadık. Oyunla ilgili hiçbir yerde benim facebook sayfam dahil tanıtım videosu yer almadı. Yapılan hiçbir sahne çekimini vermedik kimseye. Bunu daha fazla seyirci çekme politikası olarak görmek istemedik başından beri. Madem artık zifiri karanlıkta oynayacak sadece, o zaman koyalım gitsin dedim. Zaten anlamsız dikkat ederseniz. Arka arkaya dizili görüntüler. Kişinin buradan yola çıkarak bir çıkarımda bulunması güç, performansa gelmesi gerekiyor.

Ağustosta Karla Dans artık sadece Karanlık İşler’de.

Madam Brownie: Aydınlıkta hiç mi oynamayacak artık?

Üniversitelere ve festivallere gittiğinde aydınlıkta oynayacak sadece. Videoları ve objeleriyle ve benim beden odaklı hareketlerimle. Türkiye’deki düzenli gösterim ayağı sadece Karanlık İşler’de, zifiri karanlıkta olacak. Herkes kendi hayal ettiği resim üzerinden hissedecek ya da hissedemeyecek. Benim hayalimi, kurgumu ve anlatım şeklimi dayatma olayım ortadan kalkıyor ve seyirci kendi algısıyla baş başa kalıyor tamamen. 50 hafta 55 performans ve bunun getirdiği bir deformasyon var haklı olarak. Sosyal medyası, seyirci geliştirmesi ve performansı aldığı eleştiriler üzerinden onarması, teknik işler kısmı, tesisat kurulumu her şeyi bendeydi. Dediğim gibi kendimi de ortadan kaldırdım. Geriye bir tek o gece kaldı. Bu beni çok rahatlattı.

Madam Brownie: Karanlıkta oynayınca ne gibi faktörler giriyor işin içince?

Cevaplayan: İnsanlara dokunmanız gerekiyor. Sizi yanlarında hissetmek istiyorlar. Ağustosta Karla Dans’ın başında bir kriz sahnesi var, biliyorsunuz orada gelenlerin şarap içtiği masanın ortasındayım ve şanslı masa dediğimiz yere oturan kişinin elini tutarak geçiriyorum krizimi. O kişi için çok etkileyici oluyor. Aydınlıkta bunu yapamazsınız. Ayrıca ses kullanımınızı 360 derece yapmak durumundasınız. Diyaframı çalıştırmayı beceremeyenlerdenseniz işiniz zor. Gece bittiğinde herkesin kulağında kalan sizin sesiniz. Sahne performansı adına kaldırdığınız her şey yerini yeniden sese bırakıyor.

Bu performans hayatıma giren isim olmuş kişilerden önce de vardı. Başarı benim, onlar sadece yön verdiler.

Madam Brownie: Bilgi Üniversitesi desteklemese bu performans buraya kadar gelir miydi ya da Şükran Moral, Mehmet Sander, Ayla Algan gibi kişilerle hiç yolunuz kesişmese?

Onlar olmadan da olurdu ama eksik ya da fazla olurdu tahminim. Eğitim aldığım herkes benim için çok değerli ayrıca sadece eğitmen sıfatı olan kişilerden alınmaz eğitim. Hayatın kendisi de bir eğitmen eğer onun tarafından eğitilmek istersen. Çöp toplayan çocuk da senin öğretmenin, arabayla yanından geçerken kafası güzel diye sana okkalı bir küfür savuran kendini bilmez de. İş sende bitiyor. Ne iyi hocalar var ama eğitemedikleri öğrencilerle dolu piyasa. Benin performansım hayatıma giren isim olmuş kişilerden önce de vardı. Başarı benim, onlar sadece yön verdiler. Reddedebilirlerdi beni, buyur ettiler. Müteşekkirim.

Madam Brownie: Performans karanlığa adapte edildi. Cesaretin Performansçısı denirken şimdi karanlığın performansçısı denecek sana. Bir de bu versiyonda acımasızca eleştirilecek ne kaldı sence?

Sesini nasıl kullanıyor? Şimdi de kulağı şımarıklarla baş başa kalabilirim ama vız gelir tırz gider. Herkes işine baksın ve üretsin. İşler yarışsın, laflar değil. Performans eleştirilmez zaten. O zamanda yoktu ama var diye ısrar edenler oldu, bir süre sonra sesleri kesildi. Yine öyle olur. İşin devam etmesi çıldırtıyor onları. Bana kalsa biterdi çoktan ama performans kendi kaderini yaşıyor şu an. O kadere de ben yön vermem. Neyse yaşayacağım onunla birlikte.

Madam Brownie: Görme engelli garsonların yemek servisi yaptığı, görme engelli müzisyenlerin sahne aldığı yani proje merkezinde görme engellilerin görünür olduğu bir yerde gören biri siz ne kadar adapte olabileceksiniz bu işe?

Oldum bile. Zaten görerek, duyarak değil hissederek bakanlardandım. Gözlerimi yuvalarından ayırdım ve cebime koydum. Hepsi bu. Şimdi daha az uzağım dünyaya ve daha yakınım hakikate.

Bilet fiyatı 40 TL’den yukarıda olabilir.

Madam Brownie: Ensesti anlatan bir performansın şarap ve ardından Türk Kahvesi içilerek izlenmesi ise ayrıca enterasan. Bilet fiyatı artınca bunu da ekleyelim mi dediniz?

Ben sadece işimi yaparım. Bu mekanın kendi iç politikası. Ben uygun buldum çünkü karanlığın etkisi ve insanların ilk on dakika içindeki gergin halleri anca şarapla giderilebilir diye düşünüyorum. Kahve ise performans bitiminde aydınlıkta performansçıyı görmek isteyenlerle performansçı arasında bir diyalog sağlayabilmek için küçük bir aracı. 40 tl bence pahalı değil. Daha bile yüksek olabilir. Bu performans bunu hak ediyor.

Tek Kişilik Performans’ta ödül alabilecek mi?

Madam Brownie: Son olarak şunu merak ediyorum. Ağustosta Karla Dans, Direklerarası Seyirci Topluluğu’nda “tek kişilik performans” kategorisinde yarışıyor şu an. Ne düşünüyorsunuz?

En büyük ödülüm performansımı bir kitleyle paylaşıyor olabilmem. Uygun görülür ve bunun yazılı hali de elime geçmiş olursa, mutlu olurum. Ama ben yarışacak bir performans yapmadım diğer işlerle. Benim değerlendirileceğim yer başka bir yer olmalı. Daha kendi içinde, daha bana özel. Ancak şunu söylemeliyim ki, tiyatro ödülleri deyince en objektif ve tek bağımsız yer Direklerarası Seyirci’dir Türkiye’de. Bu açıdan önemi büyük.

Karanlık İşler Nerede?

Adres: Serdar-ı Ekrem Cd. No:16D Galata-Beyoğlu/İstanbul

Tel: 0212 252 51 61-62 Mbl: 0532 342 25 38

E-Posta: karanliktayemek@gmail.com

Web: www.karanliktayemek.com

Facebook: Karanlık İşler – Twitter: karanliktayemek

Sıradaki Ağustosta Karla Dans ne zaman?

5 MAYIS 2012 CUMARTESİ SAAT 20:00

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir